การวัดสัญญาณชีพ

🩺 การวัดสัญญาณชีพสำหรับประชาชนอย่างง่าย
รู้ค่าพื้นฐานของร่างกาย ช่วยสังเกตความผิดปกติได้เร็วขึ้น

สัญญาณชีพเป็นข้อมูลพื้นฐานที่ช่วยบอกว่า ร่างกายกำลังทำงานเป็นปกติหรือมีความผิดปกติที่ควรติดตาม โดยค่าที่ประชาชนสามารถตรวจได้เองง่าย ๆ ได้แก่ อุณหภูมิ ชีพจร การหายใจ ความดันโลหิต และออกซิเจนปลายนิ้ว (SpO₂) ทั้งนี้ค่าปกติอาจแตกต่างตามอายุ โรคประจำตัว ยา และกิจกรรมของแต่ละคน

🌡️ 1. อุณหภูมิร่างกาย
ค่าทั่วไปของผู้ใหญ่ขณะพัก: ประมาณ 36.5–37.3°C

🔴 ถ้าสูง: อาจมีไข้หรือการติดเชื้อ
🟢 เบื้องต้น: พักผ่อน ดื่มน้ำให้เพียงพอ และวัดซ้ำ
⚠️ หากมีไข้สูงต่อเนื่อง ซึมลง หายใจลำบาก ชัก หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ควรพบแพทย์

❤️ 2. ชีพจร
ค่าทั่วไปของผู้ใหญ่ขณะพัก: 60–100 ครั้ง/นาที

🔴 เร็วมาก: อาจพบร่วมกับไข้ ขาดน้ำ ความเครียด หรือโรคบางชนิด
🔵 ช้ามาก: อาจเกิดจากยา โรคหัวใจ หรือในคนที่ออกกำลังกายเป็นประจำ
👉 ก่อนวัดควรนั่งพักประมาณ 5 นาที แล้วนับชีพจร 1 นาทีเต็ม
⚠️ หากชีพจรผิดปกติร่วมกับ เจ็บหน้าอก หายใจไม่ออก หน้ามืด หรือหมดสติ ควรไปโรงพยาบาลทันที

🫁 3. อัตราการหายใจ
ค่าทั่วไปของผู้ใหญ่ขณะพัก: ประมาณ 12–18 ครั้ง/นาที

🔴 หายใจเร็วหรือช้าผิดปกติ อาจเกิดจากไข้ ความเจ็บปวด โรคปอด หรือภาวะอื่น ๆ
👉 ให้นั่งพักและสังเกตการหายใจใหม่ หากยังผิดปกติหรือมีอาการเหนื่อย หอบ ปากเขียว หรือพูดเป็นประโยคไม่ได้ ควรรีบพบแพทย์

🩸 4. ความดันโลหิต
สำหรับผู้ใหญ่ ค่าปกติคือ ต่ำกว่า 120/80 mmHg โดยค่าความดันตั้งแต่ 130/80 mmHg ขึ้นไปถือว่าสูงกว่าระดับปกติ และควรติดตามอย่างเหมาะสม

ตัวอย่าง
🟢 <120/80 = ปกติ
🟡 120–129 และ <80 = สูงกว่าปกติ
🟠 130–139 หรือ 80–89 = ความดันสูงระยะที่ 1
🔴 ≥140 หรือ ≥90 = ความดันสูงระยะที่ 2
👉 หากวัดได้สูงกว่าปกติ อย่าเพิ่งตกใจ ให้นั่งพักและวัดซ้ำ พร้อมบันทึกค่าไว้
🚨 หากความดัน มากกว่า 180/120 mmHg และมีอาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก ชา/อ่อนแรง พูดไม่ชัด หรือการมองเห็นผิดปกติ ให้ถือเป็นภาวะฉุกเฉินและรีบขอความช่วยเหลือทันที

🫧 5. ออกซิเจนปลายนิ้ว (SpO₂)
สามารถวัดด้วยเครื่อง Pulse Oximeter ที่ปลายนิ้วได้

🟢 โดยทั่วไปคนสุขภาพดีมักมีค่า ประมาณ 95–100%
🔴 หากค่า ต่ำกว่าปกติซ้ำ ๆ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการเหนื่อย หอบ ปากหรือปลายมือเขียว ควรได้รับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์
ผู้ที่มีโรคปอดเรื้อรังบางชนิดอาจมีค่าเป้าหมายแตกต่างจากคนทั่วไป ควรใช้ค่าที่แพทย์กำหนดเป็นหลัก

📋 สรุปจำง่าย
สัญญาณชีพ ค่าทั่วไปในผู้ใหญ่ขณะพัก
🌡️ อุณหภูมิ 36.5–37.3°C
❤️ ชีพจร 60–100 ครั้ง/นาที
🫁 หายใจ 12–18 ครั้ง/นาที
🩸 ความดัน <120/80 mmHg
🫧 SpO₂ ประมาณ 95–100%
❤️ สิ่งสำคัญที่สุด

อย่าดูเพียงตัวเลขอย่างเดียว ให้ดูร่วมกับอาการของผู้ป่วยด้วย หากมีอาการ เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หมดสติ ชัก พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรง หรืออาการทรุดลงอย่างรวดเร็ว ควรรีบไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669 🚑

หมายเหตุ: ค่าข้างต้นเป็นแนวทางสำหรับผู้ใหญ่ทั่วไปขณะพัก ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัยโรค และเด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีโรคประจำตัวอาจมีเกณฑ์แตกต่างกัน